Aquarium Thailand : Public Aquarium

พิพิธภัณฑ์ปลากัดไทย
Siamese Fighting Fish Gallery

ประวัติความเป็นมาพิพิธภัณฑ์ปลากัดไทย

“พิพิธภัณฑ์ปลากัดไทย บ้านสวนบางกะเจ้า” มีเจตนารมณ์สำคัญเพื่อส่งเสริมด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ในรูปแบบศูนย์การเรียนรู้ที่มีชีวิต (Life Learning Center) ตั้งอยู่บนพื้นที่ ตำบลบางกะเจ้า เป็นพื้นที่เล็กๆ ที่อยู่ในเขตอำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ พื้นที่ส่วนใหญ่โดยทั่วไปอยู่ติดกับแม่น้ำเจ้าพระยา โดยด้านทิศเหนือและทิศตะวันตกจดแม่น้ำเจ้าพระยา ด้านทิศใต้ติดกับพื้นที่ตำบลบางยอ ทิศตะวันออกติด กับตำบลบางกอบัว มีพื้นที่รวม 2.89 ตารางกิโลเมตรเป็นที่ราบลุ่ม ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและรับจ้างทั่วไป นิยมทำสวนผสมปลูกมะพร้าวหมากพลู หมากแดง มะม่วงน้ำดอกไม้ มะปราง ส้มโอ ขนุน ชมพู่มะเหมี่ยว มะละกอ กล้วย ส้ม ตลอดจนพืชผักสวนครัวอีกมากมาย

นอกจากนี้สภาพแวดล้อมอันร่มรื่นยังประกอบไปด้วยพันธุ์ไม้ป่าชายเลนอีกหลากหลายชนิดโดยเฉพาะต้นจาก ลำพู ลำแพน โพทะเล ทองหลาง เหงือกปลาหมอ ยอ สะเดา ขี้เหล็กข่อยเป็นเหตุให้มี สัตว์ต่างๆ มาอาศัยอยู่ตามธรรมชาติมากมาย ในหมู่แมกไม้จะมีกระรอก กระแต กระถิก นกเขาใหญ่ นกกวัก นกนางแอ่น นกนางนวล นกกา นกคุ้ม นกแซงแซว นกกาน้ำ นกกาเหว่า นกกระยางและหมู่แมลงชนิดต่างๆ โดยเฉพาะตอนเย็นค่ำจะมีฝูงหิ่งห้อยบินกระพริบส่องแสงวูบวาบตามหมู่ไม้และลำพูแลดูสวยงาม ซึ่งจะหาชมจากท้องถิ่นอื่นได้ยากนัก

ด้วยสภาพพื้นที่คูคลองและร่องสวนที่อยู่ติดลำน้ำเจ้าพระยา จึงทำให้มีสัตว์น้ำต่างๆ ชุกชุม อุดมสมบูรณ์ เป็นแหล่งอาหาร ของชาวบ้านบางกะเจ้าเป็นอย่างดี ทั้งกุ้งแม่น้ำ ปลาดุก ปลาช่อน ปลานิล ปลาหมอ ปลาสลิด ปลากระซิว ปลาไหล ตลอดจนหอยขมที่หางมมารับประทานได้ตามร่องสวนทั่วไป นอกจากนี้ยังมีสัตว์เลื้อยคลานครึ่งบกครึ่งน้ำจำพวกเต่า ตะพาบ ตัวเงินตัวทอง (เหี้ย, ตะกวด) งูกินแมลง ฯลฯ อีกมากมายเป็นสภาพนิเวศน์ที่ยังคงอยู่ตราบทุกวันนี้

บางกะเจ้านี้ตั้งอยู่อำเภอพระประแดงติดลำน้ำเจ้าพระยาฝั่งตรงข้ามจะเป็นช่องนนทรีและพระโขนง(คลองเตย) ซึ่งสมัยนั้นจะมีเหล่าขุนนางชั้นสูงที่มียศถาบรรดาศักดิ์อาศัยอยู่มาก พวกที่เป็นหญิงจะนิยมไว้ผมมวยสูงรัดเกล้า ได้อพยพหลบหนีข้ามฝั่งน้ำเจ้าพระยามาด้วย เหตุใดไม่แน่ชัดทางลำคลองสายหนึ่งเพื่อมายังฝั่งตรงข้าม จนชาวบ้านขนานนามว่าช่องนางหนีปัจจุบันเรียกช่องนนทรี และลำคลองอีกสายหนึ่งที่มาถึงฝั่งตรงข้ามชาวบ้านจึงเรียกคลองรัดเกล้าตามลักษณะที่พบเห็น บ้างก็เรียกว่า คลองบ้านเจ้า เมื่อมาอยู่อาศัยกันมากขึ้นคนทั่วไปจึงเรียกและขนานนามพื้นที่นี้ว่า บางบ้านเจ้าบ้าง บางรัดเกล้าบ้าง ต่อมาเมื่อเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาบางบ้านเจ้าหรือบางรัดเกล้าจึงกลับ กลายเป็น บางกะเจ้า ตราบจนทุกวันนี้

ด้วยสภาพภูมิประเทศที่เป็นเอกลักษณ์คล้ายกระเพาะหมู จนได้รับชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “เกาะกระเพาะหมู” บางกะเจ้ายังได้รับการอนุรักษ์ให้เป็นพื้นที่สีเขียว จนได้รับการยกย่องจากนิตยสารระดับนานาชาติ Time Magazine ว่าเป็นสุดยอด Urban Oasis of Asia ซึ่งได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวชาวยุโรปเป็นอย่างมากโดยเฉพาะการขี่จักรยานท่องเที่ยว พื้นที่เกาะกระเพาะหมูวันละหลายๆ คณะ

อาชีพหลักของชุมชมรินน้ำแห่งนี้ยังคงยึดการทำสวนผลไม้ สวนไม้ดอกไม้ประดับ อาหารแปรรูปจากสัตว์น้ำ ขนมจากที่ขึ้นชื่อ และสินค้าแปรรูปอื่นๆ เว้นว่างจากการทำสวน ยังมีชาวบ้าบางกลุ่มยังคงนิยมเพาะเลี้ยงปลาสวยงาม เช่น ปลาหมอสี ปลาสอด ปลาทอง ปลาหางนกยูง และ “ปลากัด” กัดปลา การละเล่นของไทยทีมักมาควบคู่กับการเลี้ยงไก่ชน กีฬาของชายไทยที่พิสมัยการต่อสู้ ปลากัดเป็นปลาที่มีทั้งความสวยงาม แคล่วคล่อง ว่องไวมีน้ำอดน้ำทน เลี้ยงง่าย ปลากัดในปัจจุบันเป็นที่รู้จักแพร่หลายในกลุ่มนักเลี้ยงปลาสวยงามทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ จากคุณลักษณะของภูมิประเทศที่เหมาะสมแล้ว วิถีชีวิตของชุมชนริมน้ำจึงเป็นแนวคิดหลักๆ ของการทำโครงการ “พิพิธภัณฑ์ปลากัดไทย บ้านสวนบางกระเจ้า”

แนวคิดพิพิธภัณฑ์

“พิพิธภัณฑ์ปลากัดไทย บ้านสวนบางกระเจ้า” (Siamese Fighting Fish Gallery) ได้รับความร่วมมือระหว่างบริษัท สวนบางกระเจ้า จำกัด และ มูลนิธิพัฒนาศักยภาพคน โดยมีวัตถุประสงค์ คือ
“พิพิธภัณฑ์ปลากัด บ้านสวนบางกระเจ้า จะมิได้เป็นเพียงสถานที่ให้ความรู้ในเรื่องของปลากัด หากแต่เป็นสถานที่ของการร่วมมือร่วมใจความมีสมานฉันท์ของชุมชน เพื่อสร้างความแข็งแรงด้วยการเรียนรู้ เราทำพิพิธภัณฑ์ปลากัดเริ่มจากการไม่รู้ เพื่อนำไปสู่การเรียนรู้ เริ่มจากน้อยไปสู่มาก เริ่มจากความยากไปสู่ความง่าย เพื่อเกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชน ด้วยการเรียนรู้ร่วมกันของคนในชุมชน”

“ใครมีปลากัดหลากหลายสายพันธุ์ ก็นำมาแบ่งปันเป็นการเพิ่มพูนความรู้ต่อยอด ความรู้เพิ่มความชำนาญ เรายินดีเป็นศูนย์กลางของการแลกเปลี่ยนเพื่อการเรียนรู้ ปลากัด ที่เราเริ่มทำการเพาะเลี้ยงอาจจะไม่ใช่สายพันธุ์ที่ดี หากแต่เป็นเสมือนการเริ่มต้นของการเชื่อมโยงระหว่างชุมชนกับบุคคลในชุมชนให้มีการพึ่งพาต่อกันและตนเองได้อย่างยั่งยืน”
“เราหวังเป็นอย่างยิ่งว่าพิพิธภัณฑ์ปลากัดบ้านสวนบางกระเจ้าจะเป็นส่วนหนึ่งในการประสานความสมานฉันท์ภายในชุมชนและการร่วมสร้างอาชีพของคนภายในชุมชนต่อไป”

“ทั้งยังเล็งเห็นโอกาสและคาดหวังประโยชน์ต่อชุมในด้านของเศรษฐกิจช่วยให้เกิดรายได้เสริมถึงขั้นต่อยอดเป็นรายได้หลักด้วยการเพาะเลี้ยงเพื่อการส่งออก สร้างชื่อเสียงและสร้างรายได้จากภูมิปัญญาของไทยที่ได้ตกทอดมาสู่คนรุ่นใหม่ให้เกิดความภาคภูมิใจและหวงแหนไม่ละทิ้งถิ่นฐาน ลดปัญหาการแออัดของที่อยู่อาศัยและลดปัญหาการว่างงาน”
(แนวคิดริเริ่มจากท่านประธานมูลนิธิพัฒนาศักยภาพคน นายพีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธ์)

เวลาเปิดให้บริการ

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน (หยุดทุกวันพุธ)
• เวลา 10.00 – 17.00 น.

การแสดงโชว์พิเศษ

• นิทรรศการจัดแสดงปลาจากลุ่มน้ำเจ้าพระยา

อัตราค่าเข้าชม

• ไม่เสียค่าใช้จ่าย

สถานที่ตั้ง : แผนที่การเดินทาง

ดูแผนที่ขนาดใหญ่ขึ้น
18/1 หมู่ 3 หมู่ 3 ซอยวัดราษฎร์รังสรรค์ ต.บางกะเจ้า อ.พระประแดง
นั่งเรือข้ามฟากที่ท่าเรือวัดคลองเตยนอก ในราคา 5 บาท จากท่าเรือเดินเท้าประมาณ 490 เมตรและเลี้ยวซ้ายตรงทางแยก (มีป้ายบอกทาง)

ติดต่อ : เบอร์โทรศัพท์

• พิพิธภัณฑ์ปลากัดไทย โทรศัพท์: 0 2815 0149

ที่มาข้อมูล : Siamese Fighting Fish Gallery
ภาพ : aquariumthailand.com